دموکراسی در اندیشه سیاسی کارل پوپر

 

                                          علیرضا نصیرزاده بکرآباد

 

  پوپر ، زندگی را یک جریان حل مسأله می داند ؛ از حل مسأله ای به مسأله دیگر می رسیم و مسایل در زندگی هیچ وقت تمام نمی شود . بر همین اساس ، در حوزه کیهان شناسی   یا هستی شناسی ، به یک جهان باز، در حوزه معرفت شناسی به یک « شکاکیت پویا » ، در سطح جامعه یا اجتماع ، به یک « جامعه باز » ، و در حوزه تاریخ به یک « آینده باز » قایل است . حتی روش شناسی مورد نظر پوپر ، چه در سطح نظری یعنی علم و فلسفه ، و چه درسطح عملی یعنی اجتماع و سیاست ، متناسب با تغییر و تحول و سیلان است .

 درسطح نظری ، روش آزمون و خطا و مراحل چهارگانه روش علمی ( 1- مسأله 2- ارایه نظریه  یا راه حل 3- حذف خطاهای راه حل 4- مسأله جدید ) ، ودر سطح عملی ، مهندسی جزء به جزء یا روش اصلاحی متناسب با جهان و جامعه همیشه در حال تغییر وتحول هستند . براین اساس ، پوپر برای مدیریت یک جامعه همیشه در حال تغییر و تحول یا همان جامعه باز ، حکومت دموکراتیک را ارایه می دهد . به نظر او ،

دموکراسی مجموعه ای از نهادهای حقوقی و قانونی است که به شهروندان اجازه می دهد در صورت لزوم ، حاکمان را با روش های مسالمت آمیز هم چون انتخابات و بدون خشونت و خونریزی عوض کنند.

 به نظر پوپر ، دموکراسی یک شیوه عقلانی و علمی برای اداره جامعه است . ایشان ، دموکراسی را فقط یک اسم و واژه می داند که برای اختصار گویی برای راه حل مسأله اصلی فلسفه سیاسی انتخاب شده است . به نظر او ، مسأله اصلی  فلسفه سیاسی  این است که چگونه می توانیم  از دیکتاتوری جلوگیری کنیم ؟ بنابراین دموکراسی را مجموعه ای از نهادها ی حقوقی و قانونی یا ، به عبارت دیگر ،ابزار و وسیله ای برای جلوگیری از دیکتاتوری می داند .

 دموکرسی مورد نظر پوپر ، اصلاًًًَ حکومت مستقیم مردم نیست ، بلکه یک حکومت انتخابی و نمایندگی است . حتی ، به نظر او ، دموکراسی هیچ وقت حکومت مردم نبوده و نیست ، بلکه داوری یا قضاوت عامه است . ایشان ، بهترین شکل دموکراسی را نظام دو حزبی می داند که در آن تشکیل یک دولت اکثریت وتعویض آن راحت تر است ، ودر مقابل ، در نظام های کرسی به نسبت آراء ، تعدد احزاب باعث می شود که تشکیل دولت سخت تر شود و نهایت یک دولت اءتلافی و یا یک دولت اقلیت بر سر کار می آید که پاسخ گو نخواهد بود و تعویض آن مشکل خواهد بود.

حکومت دموکراتیک پوپر ، در حوزه سیاسی یک حکومت حمایتگر وبا برخی نقش های پدرسالارانه ، و هم چنین در حوزه های اقتصادی و فرهنگی نیز دارای نقش های مداخله گرایانه است . به نظر پوپر ، حکومت دموکراتیک ، پیش شرط نهادی آزادی سیاسی ، و آزادی سیاسی هم پیش شرط آزادی اندیشه و انتقاد ، و اینها هم زمینه رشد جامعه ، علم وفلسفه وعقل می باشد.

 به نظر پوپر ، حکومت دموکراتیک آن قدر اهمیت و اولویت دارد که بخاطر ایجاد آن می توان به طور استثنایی از روش های انقلابی و رادیکال نیز استفاده کرد . به نظر ایشان ، دموکراسی از نظریه های فلسفی همواره صادق و بنیادین به شمار می رود که می توان با استفاده ازاستدلال های نادرست فلسفی از آن دفاع کرد . بر این اساس ، برای حفظ دموکراسی ها توصیه می کند که می توان در برابر دشمنان قسم خورده آن ازروش های حذفی و خشونت بار استفاده کرد .

 


برچسب‌ها: كارل پوپر, دموكراسي, حكومت دموكراتيك, عليرضا نصيرزاده بكرآباد, فلسفه
+ نوشته شده در  جمعه بیست و هشتم خرداد 1389ساعت 10:45  توسط هارای قاراداغلی  |